1939-1942

REAGEREN? Onderaan deze pagina.

Ophef in 1939 rond de inlijving van Brouwhuis en Rijpelberg bij Helmond

 

Op 1 januari 1968 werden delen van de buurgemeenten Aarle-Rixtel, Bakel, Deurne, Mierlo, Someren en Stiphout aan Helmond toegevoegd. De eerste plannen hiervoor  dateren al uit 1919. Het hele proces van inlijving bij Helmond heeft dus bijna 50 jaar geduurd!  In al die jaren hebben de diverse plannen geleid tot de nodige beroering. Dit was ook het geval toen in 1939 de provincie weer met een nieuw wetsvoorstel op de proppen kwam.

 

Een deel van het kerkdorp Brouwhuis met omgeving viel toen onder de gemeente Bakel en Milheeze. Volgens het wetsvoorstel zou Brouwhuis en omgeving bij Helmond moeten komen. Hiertoe behoorden ook het gehucht Rijpelberg en het gebied van de huidige wijk Rijpelberg. Het riviertje de Bakelse Aa zou dan de nieuwe gemeentegrens worden.

 

De provincie lichtte in 1939 dit als volg toe:

'Gedurende de laatste jaren heeft zich aan de rand der gemeente Helmond onder de gemeente Bakel het Kerkdorp Brouwhuis ontwikkeld, waarvan de bewoners meer zijn aangewezen op Helmond dan op de gemeente, waartoe zij thans behoren. Helmond zal zich beter de zorg over dat gebied kunnen aantrekken dan Bakel, daar Brouwhuis op vrij groote afstand van de bebouwde kom van Bakel gelegen is. In het bijzonder moge hier worden gewezen op de uitoefening van het politietoezicht, welke beter zal kunnen geschieden door de Helmondsche dan door de Bakelsche gemeentepolitie.'

 

Het gemeentearchief van de gemeente Gemert-Bakel is gehuisvest in het fraaie gebouw 'De Latijnse School' in Gemert.  Enig speurwerk in dit archief heeft een aantal curieuze reacties op het voorstel van de provincie uit 1939 opgeleverd.

 

Het kerkbestuur van Bakel stuurde een brief naar de gemeenteraad van Bakel en Milheeze waarin zij meedeelt 'met verwondering' kennis te hebben genomen van de plannen.

'Het Kerkbestuur verwacht er niet veel goeds van, wanneer zoowel Brouwhuis en ook de Rijpelerberg en de Bakelse Brug, Straapven en Kruisschot alsmede de Dierdonk tot Helmond zouden gaan behoren. Eenige van deze bewoonde oorden behooren tot op vandaag nog parochieel tot de oude moederkerk te Bakel.

Het Kerkbestuur meent, dat men een dorp een dorp moet laten en de stad niet te dicht bij de dorpen moet brengen om excessen op het gebied van de goede zeden te voorkomen.

Al zullen wij ons niet begeven op het terrein, dat aan den Raad behoort, meenen wij toch te moeten wijzen op het gevaar van een laat sluitingsuur der café's en dansinrichtingen, waarvan nieuwe inrichtingen aan gene zijde van de Aa reeds zouden kunnen profiteren.'

 

Ook het bestuur van het missiehuis 'Christus Koning' zat de verwildering van de goede zeden danig dwars.

'Een aanhechting aan Helmond zal als direct gevolg hebben een veel later politieuur met alle onaangename gevolgen daaraan verbonden. Ook kan en zal het gevolg daarvan zijn: oprichting van nieuwe café's en openbare dansgelegenheden vooral aan de randgebieden van een stadsgemeente. En het mag toch wel als een algemeen feit beschouwd worden, dat dergelijke gelegenheden, juist aan de rand van een stadsgemeente, over het algemeen geen goede reputatie genieten. Grooter nog kan de overlast, die een inrichting als de onze daarvan kan ondervinden, worden, bij gelegenheden van kermis en openbare vermakelijkheden.'

Daarnaast speelden motieven van geldelijk gewin bij het missiehuis een belangrijke rol. Tot dan toe ontving men van de inwoners van de gemeente Bakel en Milheeze 'de grootste blijken van sympathie en medeleven'. Een eventuele grenswijziging zou hierin wel eens verandering in kunnen aanbrengen.

Tenslotte vond men het een groot bezwaar dat de inwoners van het missiehuis voor eventuele bezoeken aan het gemeentehuis telkens naar Helmond moesten gaan. Aan de afstand kan dit niet gelegen hebben aangezien het centrum van Bakel ruim vier kilometer verder van het missiehuis is gelegen dan het centrum van Helmond! Ook hier zullen de ongewenste verlokkingen van de grote stad wel weer een rol hebben gespeeld.

 

De gemeente Bakel en Milheeze zelf heeft ook geprobeerd argumenten bijeen te sprokkelen tegen de annexatie. Zij heeft aan de gemeente- tevens onbezoldigd rijksveldwachter A. Heesbeen de opdracht gegeven een rapport te schrijven over het politietoezicht op Brouwhuis en omgeving. In zijn rapport geeft de veldwachter aan dat hij in de zomer veel op de Rijpelberg en in de bossen langs de Helmondseweg aanwezig was, daar speciaal heeft toegezien op bosbranden en houtdiefstal en verschillende personen op heterdaad heeft betrapt. Trots vermeldt  hij verder: 'Door dit vele toezicht is ook het verblijf van de z.g. vrijende paartjes in de particuliere bosschen tot het minimum beperkt.'

Onze veldwachter trof op de Provincialeweg dikwijls de Rijksveldwachters uit Bakel en Deurne aan en op Brouwhuis meermalen de Gemeenteveldwachter uit Vlierden.

'De politie uit Helmond trof ik echter nooit op Brouwhuis, ook niet in het gedeelte behoorende onder Helmond.'

De gemeenteveldwachter en de rijksveldwachter uit Bakel hebben enkele onderzoeken gedaan naar kleine diefstallen.

De inwoners uit Brouwhuis gaven telkens hierbij te kennen, dat zij er op gesteld waren, dat de aangiften werden gedaan bij de politie in Bakel.

De teneur hiervan is duidelijk: van de Helmondse politie moet je het niet hebben!

De veldwachter heeft in opdracht van de burgemeester ook uitgevonden waarom sommige bewoners van Brouwhuis een petititie hebben getekend om bij Helmond te mogen behoren.

'Het is mij duidelijk geworden dat degene, die geteekend hebben, dit hebben gedaan omdat zij meenen dat hun landerijen in waarde zullen stijgen als zij tot de stad behooren en dus het persoonlijk belang aan die teekening niet vreemd is.'

 

Tenslotte kwam uit het archief ook een reactie  naar boven, getekend door vijftien inwoners van de inwoners van 'den Rijpelenberg en omgeving'. Ook zij voelen er niets voor om bij Helmond te worden ingelijfd, onder meer omdat zij op het gebied van het verenigingsleven tot Bakel behoren. Genoemd worden de Boerenbond, de Boerenleenbank, de Roomboterfabriek en de Werkliedenvereniging.

 

Het is moeilijk voor te stellen dat de argumenten van de inwoners van het gehucht 'Rijpelenberg' indruk hebben gemaakt op de provincie. Toch deelt de provincie op 1 september 1940 aan de gemeente Bakel en Milheeze mee dat zij wil afwijken van het oorspronkelijke voorstel 'in deze zin  dat de ontworpen nieuwe grens tusschen Helmond en Bakel naar het Zuid-Westen wordt verlegd zoodat de Rijpelenberg bij de gemeente Bakel blijft.'

 

Op 21 januari 1942 deelt de commissaris van de provincie mee dat de Secretaris-Generaal van het departement van Binnenlandse Zaken hem heeft bericht dat hij zijn beslissing inzake de grenswijziging nog enige tijd zal aanhouden.

Pas geruime tijd na de oorlog zal de provincie met een nieuw wetsvoorstel komen. Ook hierop zijn weer tal van reacties gekomen, onder andere opnieuw van het Missiehuis Christus Koning.

 

 

Mei 2009

Werkgroep Geschiedenis Rijpelberg

DOCUMENTEN

 

 

 

 

 

 

 

REAGEREN?

 

 

Nog geen toevoegingen aanwezig.